SAMAN NEZLESİ-BAHAR NEZLESİ-MEVSİMSEL ALLERJİK RİNİT

Aşağıdaki yazıyı yaklaşık 1 ay önce hazırlamıştım, ancak buraya eklemeye fırsatım olmamıştı. Bu arada mevsimsel allerjik rinit epey bir atak yaptı; sizler de farketmişsinizdir. Yine de yazı hem güncel olarak hem de genel olarak önemini koruduğu için sizlere sunuyorum. Faydalı olması dileğiyle…

YANLIŞ: Bu hastalığa saman nezlesi denmesinin nedeni saman parçalarının buruna kaçarak oluşturduğu alerjik nezleden kaynaklıdır.
DOĞRU: Hastalık ilk tanımlandığında hastalığa neden olanın saman parçalarının üzerine yapışan polenler (çiçek tozları) olduğu farkedilmemişti. Hastalığın halk arasındaki tabiri “bahar nezlesi”dir. Aslında hastalık tıbbi adıyla bir tür “allerjik rinit”tir. Hastalık herhangi bir alerji yapıcı maddeye bağlı olarak tüm yıl boyunca görülebildiği gibi (ev tozları, hayvan tüyleri vb) bahar nezlesinde olduğu gibi mevsimsel olarak da görülebilir ve o zaman “mevsimsel alerjik rinit” adını alır.

YANLIŞ: Bahar nezlesi yalnızca ilkbaharda görülür ve polenlerin nedeni gül gibi renkli çiçekler açan bitkilerdir.
DOĞRU: İlkbahar başında hastalık oluşturan genellikle ağaçlardan kaynaklı polenlerdir. İlkbahar sonu ve yaz başında çayırlardan, yaz sonu ve sonbahar başında ise yabani otlardan yayılan polenler hastalığa neden olur. Gül gibi renkli çiçekler açan bitkilerden kaynaklı polenler ise genellikle alerji oluşturmazlar. Bu bitkilerin polenlerini böcekler bir bitkiden diğerine taşıyarak döllenmeye aracı olurlar.

YANLIŞ: Kavak ağaçlarının pamukçukları bu hastalığı çok fazla şiddetlendirmektedir ve bu yüzden kavak ağaçlarının kesimi hastalığın ortaya çıkmamasında çok faydalıdır.
DOĞRU: Son yıllarda yapılan araştırmalar bu yargının yanlışlığını ortaya çıkarmıştır. Kavak ağacı pamukçuklarının yaygın olduğu dönemde hastalanan kişilerde yapılan araştırmalarda hastalık etkeni olarak asıl olarak kavak ağacı değil, çayır polenleri bulunmuştur.

YANLIŞ: Hastalık sırasında burun akıntısı koyu ve yapışkandır.
DOĞRU: Hastalığın en sık görülen belirtileri burun akıntısı ya da burun tıkanıklığı, hapşırık, burunda ya da gözlerde kaşıntı, gözlerde sulanmadır. Burun akıntısı ise sulu ve berraktır.

YANLIŞ: Hastalık iş ya da okul performansını olumsuz etkileyecek düzeye ulaşmadan genellikle kendiliğinden geçer.
DOĞRU: Mevsimsel alerjik rinitin neden olduğu en önemli sosyo-ekonomik sorunlardan başında hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan işgücü kaybı ve okul devamsızlıklarıdır. ABD’de yılda 40 milyondan fazla Amerikalıyı etkilemekte; 3.8 milyon iş ve okul günü kaybı yaratmakta ve yıllık maliyeti yaklaşık 8 milyar dolar civarındadır. Bu yüzden, hastalıktan korunma ve tedavi açısından hekim izlemi çok önemlidir.

YANLIŞ: Şikayetlerin giderilmesinde antibiyotikler önemli bir yer tutar.
DOĞRU: Antibiyotiklerin mevsimsel alerjik rinit tedavisinde yeri yoktur. Mevsimsel alerjik rinit geçiren hastaların bir kısmında bakterilerin neden olduğu kulak iltihabı ya da sinüzit gelişebilir. Antibiyotikler bu durum hekim tarafından tespit edildiğinde başlanır. Hastalığın şikayetlerinin azaltılmasında anti-histaminikler, dekonjestanlar ve kortikosteroidler gibi ilaçlar kullanılır.

YANLIŞ: Eczaneden alınan alerji hapları ya da damlaları güvenli bir biçimde kullanılabilir.
DOĞRU: Mevsimsel alerjik rinit için kullanılan ilaçların uykuya eğilim, dikkati azaltıcı, tansiyonu artırıcı, çarpıntı yapıcı gibi yan etkileri olabilir. Bu yüzden tedavi hastalığın şiddeti ve kişinin iş ya da okul koşulları göz önünde bulundurularak bir hekim tarafından başlanmalı ve izlenmelidir.

YANLIŞ: Polenlerin bol olduğu dönemlerde sakınmak için yapılabilecek pratik pek bir şey pek yoktur.
DOĞRU: Kapıları ve pencereleri (otomobilde de) kapalı tutmak; bulunulan ortamları klima ile havalandırmak; polen bulaştığını düşündüğünüz giysileri, polenlerin evin diğer bölümlerine ve eşyalara bulaşması engellemek için hemen çıkarıp 60 derecenin üzerinde yıkamak; giysileri dışarıya asarak kurutmamak gibi önlemler polenlerle teması azaltmada faydalar sağlar.

YANLIŞ: Hastalığın ortaya çıkmasını önlemek mümkün değildir.
DOĞRU: Mevsimsel alerjik rinit tedavisinde kullanılan ilaçlar şikayetlerin azaltılması ve ortadan kaldırılması amacını taşır. Ancak, immünoterapi denilen, kişinin alerjik maddelere karşı duyarlılığını azaltma yöntemi mevsimsel alerjik rinit hastalığının ortaya çıkmasını önlemede ve bu hastalardaki astımın şiddetini azaltmada önemli oranda faydalıdır.

Kaynakça:
1. Mevsimsel Alerjik Rinit-Doç. Dr. Jale ERTEN
2. Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Akademisi web sitesi
3. Gözlerimiz Her Zaman Doğruyu Mu Görür? Kavak Ağacının Hikayesi-G. E. ÇELİK
4. Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği web sitesi
5. Alerjik Rinit-Prof. Dr. Gülay KINIKLI